به جلسۀ جدیدی از دوره آموزش ارزهای دیجیتال خوش آمدید. در این قسمت از آموزش به توضیح عبارت بازیابی (Seed Phrase) خواهیم پرداخت. با آکادمی کالج پیپس، بزرگترین مرجع تخصصی آموزش بازارهای مالی، همراه باشید.
[ez-toc]
در اوایل دوران خلق بیتکوین، یک کیف پول تنها یک کلید خصوصی تولید میکرد، که به معنای وجود تنها یک کلید عمومی و یک آدرس بود. امروزه، کیف پولهای رمزنگاری شده به شما این امکان را میدهند که تعداد تقریباً نامحدودی کلید خصوصی از یک «کلید خصوصی اصلی» تولید کنید. این نوع کیف پول به عنوان «کیف پول سلسله مراتبی تعیینشده» یا به اختصار «HD Wallet» شناخته میشود.
این کیف پول ابتدا یک «کلید خصوصی اصلی» (“Master Private Key“) ایجاد میکند و سپس نرمافزار کیف پول از این کلید برای ایجاد کلیدهای خصوصی «فرزند» و کلیدهای عمومی متناظر آنها که آدرسها را تشکیل میدهند، استفاده میکند. میتوانید کلید خصوصی (Private Key) اصلی را بهعنوان یک کلید خصوصی «والد» تصور کنید که میتواند تعداد زیادی کلید خصوصی «فرزند» ایجاد کند. این یک نوع ساختار درختی ایجاد میکند که در آن کلیدهای «فرزند» از یک کلید «والد» مشتق میشوند.

همانطور که در تصویر بالا مشاهده میکنید، کلید خصوصی اصلی از یک «عبارت بازیابی» تولید میشود. کیف پول از این عبارت بازیابی برای ایجاد کلیدهای خصوصی استفاده میکند. از آنجایی که تمام کلیدهای خصوصی و عمومی «فرزند» در نهایت از کلید خصوصی اصلی مشتق میشوند، همۀ آنها میتوانند با همان عبارت بازیابی کنترل شوند.
عبارت بازیابی چیست؟
وقتی برای اولین بار یک کیف پول بیتکوین را تنظیم میکنید، یک سری از کلمات (12 تا 24 کلمه) بهظاهر تصادفی به شما نشان داده میشود. نه تنها خود کلمات اهمیت دارند، بلکه ترتیب کلمات نیز به همان اندازه مهم است. این عبارت متشکل از کلماتی که بهترتیب خاصی فهرست شدهاند، همان «عبارت بازیابی» کیف پول است.
مثالی از یک عبارت بازیابی برایتان میزنیم:
- آسمان
- کوه
- دریا
- آفتاب
- سبز
- باران
- شب
- پرنده
- گل
- ستاره
- رودخانه
- درخت
بسته به نوع کیف پول، عبارت بازیابی ممکن است با نامهای دیگری نیز شناخته شود، مانند: عبارت یادآور، عبارت محرمانه یا عبارت بازیابی محرمانه.
یک رمز عبور عددی به این دلیل پیچیده است که اعداد طولانی برای انسانها سخت خوانده و به خاطر سپرده میشوند. در پشت صحنه، این سری از کلمات، وقتی به ترتیب درست وارد شوند، توسط نرمافزار کیف پول به یک رشته از ارقام تبدیل میشوند. این رشته ارقام بهعنوان «بذر» یا “Seed” شناخته میشود.
و این بذر یا رشته ارقام است که کلید خصوصی اصلی را تولید میکند و این کلید خصوصی اصلی برای تولید کلیدهای خصوصی فرزند و همچنین کلیدهای عمومی آنها استفاده میشود، که به کیف پول اجازه میدهد به تعداد مورد نیاز جفت کلید ایجاد کند.
نکته جالب این است که شما هرگز نیازی به دانستن بذر ندارید! زیرا خیلی طولانی است. به همین دلیل نرمافزار کیف پول یک عبارت بازیابی (یا همان عبارت یادآور) ایجاد میکند تا بذر را نمایان کند. این یک فرمت بسیار سادهتر و راحتتر برای به خاطر سپردن است.
نکتۀ مهمی که باید بدانید، این است که تمام کلیدهای خصوصی شما از عبارت بازیابی تولید شده و به آن وابسته هستند.
عبارت بازیابی خود را یادداشت کرده و آن را در مکانی امن نگه دارید!
وقتی نرمافزار کیف پول شما یک عبارت بازیابی تولید میکند، معمولاً نیاز است که آن را روی کاغذ یادداشت کنید. عبارت بازیابی خود را یادداشت کرده و در مکانی امن نگهداری کنید. اگر میخواهید امنیت بیشتری داشته باشد، آن را روی چند برگ کاغذ نوشته و هر کدام را در مکانهای مختلف نگهداری کنید.
از آنجایی که تمام کلیدها در کیف پول HD از عبارت بازیابی مشتق میشوند، این امکان وجود دارد که کل کیف پول HD را از آن بذر در هر کیف پول HD سازگار دیگری بازسازی کنید. تا زمانی که عبارت بازیابی کیف پولتان را دارید، به همۀ بیت کوینهای مربوط به کیف پولی که عبارت بازیابی را تولید کرده است، دسترسی دارید؛ حتی اگر اتفاقی برای کیف پول شما رخ دهد. اگر کامپیوتر شما خراب شود، میتوانید دوباره نرمافزار کیف پول مشابهی را دانلود کنید و کیف پول خود را بازیابی و وجوه خود را با استفاده از عبارت بازیابی فراهم کنید.
کیف پولهای مختلف دستورالعملهای مختلفی برای بازیابی یک کیف پول خواهند داشت اما بهطور کلی، از شما خواسته میشود که کلمات را به ترتیب مشخصی از عبارت بازیابی خود بنویسید یا انتخاب کنید تا کیف پول خود را بازگردانید. هیچگاه از عبارت بازیابی خود اسکرینشات نگیرید و آن را روی یک پلتفرم دیجیتالی مانند فایل Word ،Google Docs، ایمیل یا پیام متنی ذخیره نکنید. اگر کامپیوتر یا تلفن همراه شما هک شود، بیتکوینهایتان برای همیشه از دست خواهند رفت! مطمئن شوید که عبارت بازیابی خود را محرمانه نگه میدارید. آن را با دیگران به اشتراک نگذارید؛ حتی اصلاً سعی نکنید که اشارهای به وجود عبارت بازیابی کنید. هر کسی که عبارت بازیابی شما را داشته باشد، به کیف پول شما و تمام وجوه آن دسترسی خواهد داشت!
چه اتفاقی میافتد اگر این عبارت را از دست بدهید؟
اگر کسی از شما عبارت بازیابیتان را درخواست کند، بدون شک سعی در کلاهبرداری و دزدیدن وجوه کیف پول شما دارد. عبارت بازیابی خود را بهعنوان نوع خاصی از رمزعبور تصور کنید. این تنها راهی است که برای دسترسی به کیف پول شما وجود دارد. در صورتی که کیف پول شما از بین برود، حذف شود، خراب شود، یا هر بلایی سر آن بیاید، عبارت بازیابی شما تنها چیزی است که میتواند کیف پول شما را بازیابی کند.
اگر کیف پول خود را از دست دادید، بدون اینکه عبارت بازیابی خود را ذخیره کنید، بیتکوینهایتان برای همیشه از دست میروند. پس امیدواریم که آن تکه کاغذی که عبارت بازیابی خود را روی آن نوشتهاید را به اشتباه دور نیندازید.
اگر کسی عبارت بازیابی شما را دزدیده باشد، بیتکوینهای شما بهطور ایمن در بلاکچین ذخیره میشوند، اما شما هیچ راهی برای دسترسی به آن ندارید. بدون عبارت بازیابی، دسترسی به رمزارزهای خود را برای همیشه از دست میدهید. پس بهخاطر داشته باشید که عبارت بازیابی خود را بهطور امن نگه دارید!
احتمال اینکه کسی عبارت شما را حدس بزند وجود دارد؟
عبارت بازیابی از یک لیست خاص از کلمات، معمولاً 2048 کلمه، تولید میشود. این بدان معناست که برای اینکه کسی عبارت بازیابی شما را حدس بزند، باید همۀ کلمات را از آن لیست وسیع حدس بزند و آنها را به ترتیب صحیح قرار دهد.
برای مثال، حتی برای یک عبارت بازیابی 12 کلمهای کوتاه، تعداد عظیمی از ترکیبهای ممکن وجود دارد که تقریباً برابر با ۷۷۷,۷۸۸,۲۶۷,۲۴۷,۸۵۹,۳۴۵,۰۵۹,۱۴۱,۹۵۹,۸۴۴,۰۴۱,۶۲۶,۱۸۵ ترکیب است.
با توجه به تعداد بینهایت ترکیبهای ممکن، احتمال اینکه کسی عبارت بازیابی شما را بهدرستی حدس بزند، تقریباً صفر است. بنابراین، تا زمانی که عبارت بازیابی خود را ایمن و محرمانه نگه دارید، احتمال دسترسی غیرمجاز به کیف پول شما تقریباً غیرممکن است.
تفاوت بین عبارت بازیابی و کلید خصوصی چیست؟
هنگامی که اولین بار کیف پول خود را ایجاد میکنید، یک عبارت بازیابی تولید میشود. این عبارت، یک کلید خصوصی اصلی تولید میکند. و این کلید خصوصی اصلی میتواند تقریباً تعداد نامحدودی از کلیدهای خصوصی را ایجاد کند. اگر هر کلید خصوصی را بهعنوان یک «رمز عبور» در نظر بگیرید که به شما امکان ارسال یا خرج کردن بیت کوین مرتبط با یک آدرس خاص را می دهد، پس عبارت بازیابی بهعنوان یک «رمز عبور اصلی» عمل میکند.
تا زمانی که «رمز عبور اصلی» (عبارت بازیابی) را بدانید، به تمام کلیدهای خصوصی موجود در کیف پول دسترسی دارید. اگر بهخاطر عبارت بازیابی نبود، باید کلید خصوصی خود را برای هر آدرسی که دارید، به یاد میسپردید! کار کردن با چندین آدرس (و کلیدهای خصوصی آنها) دردسر بزرگی خواهد بود.
خوشبختانه، کیف پول نیاز شما در مورد کلیدهای خصوصی (و کلیدهای عمومی) را برطرف میکند و میتواند تمام وجوه شما را فقط با استفاده از عبارت بازیابی مدیریت کند. کیف پولها با تمام فرآیندهای ایجاد و مدیریت کلیدها در پس زمینه سروکار دارند. تنها چیزی که نیاز به دانستن دارد، عبارت بازیابی است!
همانطور که دیدید، «نگهداری» بیت کوین در یک کیف پول HD، بهسادگی به نگهداری امن یک عبارت بازیابی اشاره دارد.

