به ترم و جلسۀ دیگری از دورۀ آموزش ارزهای دیجیتالی خوش آمدید. در این جلسه به سؤال «بلاکچین چیست؟» پاسخ خواهیم داد. با آکادمی کالج پیپس، بزرگترین مرجع تخصصی آموزش بازارهای مالی، همراه باشید، تا به جواب تک تک سؤالاتی که در ذهن دارید دست یابید.
[ez-toc]
«بلاکچین» یا «فناوری بلاکچین» یک روش کاملاً جدید برای ثبت دادهها در اینترنت است که تغییر دادهها را پس از ثبت آنها غیرممکن یا بسیار دشوار میسازد. بیتکوین، همراه با دیگر ارزهای دیجیتالی، برای عملکرد خود به فناوری بلاکچین متکی است. برای درک ارزهای دیجیتال، نیاز است که فناوری بلاکچین را درک کنید.
بلاکچین یک پایگاه داده غیرمتمرکز در سراسر یک شبکۀ همتا به همتا (P2P) است که میتواند بهصورت عمومی و در زمان حال مشاهده شود. در اصل، بلاکچین ردیابی میکند که چه کسی مالک چه چیزی است. بیشتر پایگاههای دادۀ معمولی یک مسئول دارند که میتواند ورودیها را بنویسد یا تغییر دهد. بلاکچین یک نوع پایگاه دادۀ متفاوت است، زیرا هیچکس مسئول آن نیست.
هر کسی میتواند ورودیهای جدیدی اضافه کند، به شرطی که تمام قوانین از پیش تعیین شده رعایت شوند. وقتی دادههای جدید به پایگاه داده اضافه شوند، دیگر نمیتوان آنها را تغییر داد.
یک بلاکچین را بهعنوان یک پایگاه داده در نظر بگیرید که اطلاعات را بهشکلی متفاوت نسبت به پایگاه دادههای معمولی ذخیره میکند. در این ترم، توضیح خواهیم داد که بلاکچین چیست، چگونه کار میکند و چرا خاص است.
بلاکچین چیست؟
بهسادهترین شکل ممکن، بلاکچین فقط یک نوع خاص از پایگاه داده است، یک روش برای ذخیرۀ اطلاعات دیجیتال یا «دادهها» در چندین کامپیوتر، به گونهای که تغییر دادنشان غیرممکن باشد.
نوع دادههای ثبت شده در یک بلاکچین میتواند به هر شکلی باشد و به نوع بلاکچین بستگی دارد. پراستفادهترین کاربرد آن ثبت تاریخچۀ تراکنشهای ارزهای دیجیتال است. برای مثال، بلاکچین بیتکوین جزئیات مربوط به یک تراکنش را مانند آدرس گیرنده، آدرس فرستنده، مقدار بیتکوین (BTC) و زمان وقوع آن (معروف به «زمانسنجی») ذخیره میکند.
چیزی که آن را ویژه میسازد، نحوۀ سازماندهی دادههایی است که ذخیره میکند. دادهها در یک بلاکچین در «بلوکها» ذخیره میشوند. این بلوکها بر اساس مجموعهای از قوانین خاص (معروف به «مکانیزم توافق») اضافه میشوند. این بلوکها به ترتیب خطی و زمانی به هم متصل میشوند و یک «زنجیرۀ بلوکی» یا «بلاکچین» را ایجاد میکنند. مجموعهای از بلوکها (که حاوی دادهها هستند) که به ترتیب خاصی به هم متصل شدهاند، ساختار یک بلاکچین را تشکیل میدهند.
هر بلوک برای این که بتواند به بلوک دیگر «وصل» یا «زنجیر» شود، از دو چیز استفاده میکند:
- هش: این یک رشتۀ منحصربهفرد از حروف و اعداد است که برای خلاصه کردن تمام دادههای موجود در یک بلوک استفاده میشود. اگر دادههای درون بلوک تغییر کنند، هش نیز تغییر میکند.
- هش بلوک قبلی: هر زمان که یک بلوک جدید به بلاکچین اضافه میشود، هش بلوک قبلی را نیز بهعنوان بخشی از دادههای خود شامل میشود. اساساً، یک بلوک نمیتواند هش خود را بدون شامل کردن هش بلوک قبلی ایجاد کند. این همان چیزی است که «زنجیره» را ایجاد میکند.
وقتی یک بلوک ایجاد میشود، یک هش نیز تولید میشود. هش بلوک شبیه به یک «اثر انگشت» عددی است که بلوک و محتوای آن را شناسایی میکند. اگر با هش آشنا نیستید، لطفاً مقالۀ کامل ما را در مورد هش بخوانید. از آنجا که هش در واقع یک رشتۀ الفبایی عددی منحصربهفرد است که به یک بلوک خاص متصل میباشد، میتوانید این هش را بهعنوان شناسۀ بلوک در نظر بگیرید. اما برای تولید یک شماره شناسه برای یک بلوک، نیاز به شناسه بلوک قبلی بهعنوان یک «عنصر» است. در غیر این صورت، بلوک نمیتواند شناسۀ خود را تولید کند. به دلیل این که بلوکها بر روی یکدیگر ساخته میشوند. میتوانید یک بلاکچین را بهصورت عمودی تصور کنید، مانند یک برج از بلوکها.
اما برای صرفهجویی در فضا، بیایید بلاکچین را در ذهنمان، بچرخانیم و آن را به صورت افقی، مانند یک برج به پهلو، تصور کنیم؛ یا مثل یک قطار.

هر بلوک شامل یک ارجاع به بلوکی است که قبل از آن آمده است و میتوانید از بلوکهای جدیدتر به سمت اولین بلوک (که بهعنوان «بلوک پدیدآوری» شناخته میشود)، پیش بروید.
از آنجا که بلوکها به ترتیب زمانی مرتبط هستند، پس بلاکچین «فقط افزودنی» است، به این معنی که دادههای جدید میتوانند اضافه شوند، اما دادههای موجود نمیتوانند تغییر یا حذف شوند. بنابراین با بلاکچین، میتوانید بلوکهای جدیدی اضافه کنید، اما هنگامی که آن بلوک اضافه شود، برای همیشه باقی میماند.
وقتی میگوییم که بلاکچین یک روش منحصر بهفرد است که بلوکها را به هم متصل میکند، به این معنی است که تغییر یک بلوک نیازمند تغییر تمام بلوکهای قبلی است. این باعث میشود که مورد نفوذ قرار گرفتن دادههای قبلاً نوشته شده، (تقریباً) غیرممکن باشد. بهعنوان مثال، دوباره به تصویر اولیه نگاهی بیندازید تا ببنید که هش بهعنوان شمارۀ شناسۀ بلوک عمل میکند.
بلاکچین فوق، دارای طول 102 بلوک است. یا بهطور دقیقتر، دارای «ارتفاع بلوک» 102 است. هش بلوک شمارۀ 101 شامل هش بلوک شمارۀ 100 نیز هست. اگر کوچکترین بخشی از بلوک شمارۀ 100 تغییر کند، کل هش بلوک شمارۀ 100 تغییر خواهد کرد که باعث تغییر هش بلوک شمارۀ 101 و به همین ترتیب تا بلوک شماره 102 نیز خواهد شد. آن وقت، هر بلوک بعد از بلوک شمارۀ 100 نامعتبر خواهد شد. این طراحی مانع از تغییر یک بلوک، پس از اینکه بخشی از بلاکچین شد، میشود.
اطلاعات روی بلاکچین بهعنوان «تغییرناپذیر» شناخته میشوند. تغییرناپذیری به این معنی است که اطلاعات در برابر دستکاری مقاوم هستند و تغییر آنها بسیار بسیار دشوار است. هنگامی که یک بلوک به بلاکچین اضافه میشود، اطلاعات موجود در بلوک برای همۀ اعضای شبکه قابل مشاهده است.
یک بلاکچین در سراسر یک شبکۀ همتا به همتا (P2P) توزیع شده است. این بدان معناست که هیچ فرد یا نهادی کنترل شبکه را در دست ندارد. در عوض، کامپیوترهایی از سراسر جهان که به آنها «گره» گفته میشود، با هم کار میکنند تا بلاکچین را بهروز و دقیق نگه دارند.
به همین دلیل، تغییر دادهها پس از ثبت در بلاکچین بسیار سخت است. برای تغییر دادهها و برای اینکه بلاکچین تغییر یافته، به نسخۀ «رسمی» بلاکچین تبدیل شود، شما باید نسخۀ بلاکچین خود را که در کامپیوترتان ذخیره شده تغییر دهید و همچنین بیش از نیمی از تمام گرههای شبکۀ بیتکوین را نیز وادار به بهروزرسانی نسخۀ خود کنید. بهتر است بگوییم که این تقریباً غیرممکن است.
بیتکوین چگونه از بلاکچین استفاده میکند؟
بیتکوین اولین ارز دیجیتالی بود که بهطور موفقیتآمیزی فناوری بلاکچین را پیادهسازی کرد. بدون بلاکچین، بیتکوین نیز وجود نخواهد داشت. مفهوم استفاده از بلاکچین برای ثبت تراکنشها برای ممکن ساختن خلق بیتکوین ایجاد شد. فناوری بلاکچین میتواند در انواع مختلفی از برنامهها استفاده شود، بنابراین بلاکچینهای مختلفی توسط نهادها یا سازمانهای مختلف توسعه یافتهاند. بهعنوان مثال، «بلاکچین بیتکوین» برنامۀ خاصی از فناوری بلاکچین است که با «بلاکچین اتریوم» (که یک ارز دیجیتال دیگر است) تفاوت دارد.
ساتوشی ناکاموتو دو مشکل را با بلاکچین حل کرد:
- در یک شبکۀ آنلاین که اعضا میتوانند پول دیجیتالی را برای یکدیگر ارسال کنند، چگونه میتوان مطمئن شد که دیگران پول خود را کپی نمیکنند؟ به عبارتی دیگر، چگونه میتوان مطمئن شد که پول دیجیتالی که به دریافتکننده ارسال شده، همزمان به فرد دیگری ارسال نشده است؟
- در یک شبکۀ همتا به همتا که اعضا یکدیگر را نمیشناسند و به هم اعتماد ندارند، چگونه اعضا میتوانند به هم اعتماد کنند؟ به عبارتی دیگر، چگونه افراد کاملاً غریبه میتوانند به توافق برسند، بدون اینکه به یک شخص ثالث قابل اعتماد یا نهاد متمرکز وابسته باشند؟
بلاکچین بیتکوین، مالکیت تمام بیتکوینها (BTC) را ردیابی میکند. این اطمینان را میدهد که همه میدانند که کدام بیتکوینها به چه کسی تعلق دارند. همانطور که قبلاً ذکر کردیم، بلاکچین یک «زنجیرۀ بلوکها» است. هر یک از این «بلوکها» حاوی داده هستند. در مورد بیتکوین، هر «بلوک» حاوی دادههای مربوط به تراکنشها است که نمایانگر انتقال بیتکوین از یک آدرس به آدرس دیگر است.
یک «بلوک» فقط یک دسته از تراکنشهای تازه تأیید شده است. وقتی تراکنشها در شبکه انجام میشوند، دادههای تراکنشها با هم گروهبندی میشوند و بهصورت زمانی، به زنجیرۀ پشت سر هم از بلوکها در شبکه اضافه میشوند.
اگر بلاکچین را بهعنوان یک «کتاب» در نظر بگیریم که ثبت هر تراکنشی که تاکنون در شبکۀ بیتکوین انجام شده است را ذخیره کرده است، آنگاه یک بلوک مانند یک «صفحه» است که هر زمان بیتکوینها از یک آدرس به آدرس دیگر منتقل میشوند، به این «کتاب» اضافه میشود. از آنجا که نوع اطلاعاتی که بلاکچین بیتکوین ثبت میکند، تراکنشها هستند، شما اغلب بلاکچین بیتکوین را بهعنوان «دفتر کل توزیعشدۀ غیرمتمرکز» میبینید یا میشنوید.
این توضیحات فنی به نظر میرسند، اما میتوانیم آنها را به سادگی تفکیک کنیم:
- دفتر کل یک ثبت متوالی از تراکنشها است. این واژهای است که توسط حسابداران و کتابداران استفاده میشود.
- دفتر کل توزیعشده دفتری است که تکرار شده و بین چندین نفر به اشتراک گذاشته شده است.
- دفتر کل غیرمتمرکز یک دفتر کل توزیعشده است که در آن هیچ مرجع واحدی نمیتواند حکم کند که چه چیزی روی دفتر کل مشترک نوشته شود.
شبکۀ بیتکوین از بلاکچین بهعنوان دفتر کل استفاده میکند تا تاریخچۀ تمام تراکنشهایی که بین آدرسهای بیتکوین رخ داده است را سازماندهی کند. این دفتر کل بهصورت عمومی قابل مشاهده است، به طوری که هر کسی میتواند اطمینان حاصل کند که دستکاری نشده است.
هر گره بیتکوین یک نسخۀ کامل از بلاکچین را ذخیره میکند و گرهها با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند تا اطمینان حاصل شود که همه با آخرین تغییرات بلاکچین بهروز هستند. هنگامی که یک بلوک جدید به بلاکچین اضافه میشود، گرهها آن اطلاعات را به سایر گرهها منتقل میکنند.
نودها (گرهها) برای تأیید معتبر بودن تراکنشها به شخص ثالث مورد اعتماد تکیه نمیکنند. در عوض، آنها بهصورت مستقل تراکنشهای جدید را با استفاده از قوانین شبکۀ بیتکوین تأیید میکنند.
اکثریت نودها باید بر سر هر تراکنش توافق کنند تا بتوان آن را به بلاکچین اضافه کرد. این بدان معناست که هیچ فرد یا کامپیوتری نمیتواند بدون توافق شبکه تغییراتی در بلاکچین ایجاد کند. ساتوشی ناکاموتو از اصطلاح «بلاکچین» هرگز استفاده نکرده است. در مقالۀ او، کلمۀ «بلوک» 67 بار و کلمۀ «زنجیره» 27 بار استفاده شده است، اما «بلاکچین» و «زنجیرۀ بلوک» هرگز ظاهر نشدهاند.

تفاوت بین بلاکچین و بیتکوین چیست؟
از آنجا که بلاکچین و بیتکوین با هم اختراع شدند، اغلب با هم ذکر میشوند، اما با هم کاملاً متفاوت هستند. بلاکچین فناوری پایۀ بیتکوین است. این همان چیزی است که وجود بیتکوین (و سایر ارزهای دیجیتال) را ممکن میسازد. به بیتکوین، بهعنوان الهامبخش بلاکچین فکر کنید. هنگامی که بیتکوین در سال 2009 برای اولین بار عرضه شد، اولین نمونۀ عملی از استفاده از بلاکچین در دنیای واقعی بود.
استفاده از بلاکچین است که به بیتکوین امکان میدهد تا ثبت تمام تراکنشها را بدون نیاز به شخص ثالث انجام دهد. بیتکوین بدون فناوری بلاکچین ممکن نبود، اما این دو کاملاً متفاوت هستند. در حالی که بیتکوین اولین ارز دیجیتال بود، اکنون بسیاری از ارزهای دیجیتال دیگر با بلاکچینهای خودشان وجود دارند. سایر مثالهای بلاکچین شامل اتریوم، زنجیرۀ هوشمند بایننس، کاردانو، کازموس، سولانا، پولکادات و آوالانچ میباشند.
تفاوت بین بلاکچین و دفتر کل توزیعشده چیست؟
اصطلاحات «بلاکچین» و «دفتر کل توزیعشده» اغلب بهصورت جایگزین استفاده میشوند اما در واقع یکسان نیستند. بلاکچین بر چگونگی سازماندهی دادهها و ارتباط آنها با یکدیگر تمرکز دارد. بهطور مشخص، دادهها در «بلوکها» ذخیره میشوند و سپس بلوکها بهصورت زمانی «زنجیرهای» میشوند. یک دفتر کل توزیعشده یا «فناوری دفتر کل توزیعشده (DLT)» به اشتراکگذاری دفتر کل میان تمام اعضای (نودهای) شبکه اشاره دارد. دفتر کل در یک مکان قرار ندارد، بلکه بهصورت کپی شده در نودهایی که بهصورت جغرافیایی در سراسر جهان توزیع شدهاند، ذخیره میشود. دفتر کل توزیعشده نباید بلاکچین باشد تا بهعنوان «توزیعشده» در نظر گرفته شود.
زیرا دفتر کل توزیعشده نیازی به سازماندهی دادهها در بلوکها ندارد. آنها فقط باید با سایر کامپیوترهای شبکه به اشتراک گذاشته شوند. این بدان معناست که دفتر کل دیگر در یک مکان مرکزی (روی یک «سرور» متمرکز) وجود ندارد، بلکه به جای آن، در مکانهای متعدد «توزیع» شده است. بلاکچین بهعنوان یک نوع DLT در نظر گرفته میشود. این فقط یک نوع از دفتر کل توزیعشده است. بنابراین هر بلاکچینی یک DLT است، اما همۀ DLTها بلاکچین نیستند. مثل این است که هر آیفون یک گوشی هوشمند است، اما همۀ گوشیهای هوشمند، آیفون نیستند.
ممنونیم که آکادمی کالج پیپس را برای یادگیری و متخصص شدن در حوزۀ ارزهای دیجیتالی، انتخاب کردهاید. تا جلسهای دیگر خدا یار و نگهدارتان.


